गर्भसंस्कार PART 2

कधी सुरु करावेत गर्भसंस्कार?

गर्भसंस्कारचा अर्थच हा आहे की गर्भातील बाळावर चांगले संस्कार करणे. याची सुरुवात गर्भधारणेच्या आधी पासूनच होते. हीच प्रक्रिया गर्भावस्थेच्या व स्तनपानाच्या दरम्यान देखील सुरुच असते. खरं तर गर्भापासून संस्कार देण्यास झालेली सुरुवात आई-वडिल पुढे मरेपर्यंत आयुष्यभर तंतोतत पाळत असतात.

बाळावर गर्भसंस्कार कसे केले जातात?

अध्यात्मिक पुस्तकं वाचा

असं म्हटलं जातं की आई अध्यात्मिक किंवा धार्मिक पुस्तकांचं वाचन करत असताना त्याचा आवाज गर्भातील बाळापर्यंत पोहचतो. गर्भावस्थेच्या सातव्या महिन्यात बाळ आईचा आवाज अगदी स्पष्टपणे ऐकू शकतो त्यामुळे या काळात आईने बाळासाठी लाभदायक असणा-या गोष्टींचंच पठण सतत करणं आवश्यक असतं. बाळ आवाज ऐकण्यासोबतच त्यावर प्रतिक्रियाही देतं. धार्मिक पुस्तकांमधून बाळापर्यंत सकारात्मक उर्जा व भावना पोहचतात. तसंच आईचं मन देखील शांत होतं. म्हणूनच या काळात आईने भयकथा पाहणं किंवा वाचणं टाळलं पाहिजे.

संगीत ऐका

आपल्या आवडीचं संगीत ऐकल्याने गर्भवती स्त्रीला रिलॅक्स आणि तणावमुक्त वाटतं. बाळालाही ब-याचदा संगीत आवडतं. हे सिद्ध करण्यासाठी अनेक रिसर्च झाले आहेत की संगीत ऐकल्याने बाळ स्मार्ट होतं. वैज्ञानिक देखील या गोष्टीशी सहमत आहेत की आईचा तणाव बाळापर्यंत सहज पोहचू शकतो पण गाणं ऐकल्याने बाळ व आई दोघेही तणावमुक्त राहू शकतात. म्हणूनच प्रेग्नेंसीमध्ये गायत्री मंत्र, हनुमान चालीसा किंवा महिला भजन ऐकू शकतात.

गर्भ संस्कार गायत्री मंत्र

ॐ भूर् भुवः स्वः। तत् सवितुर्वरेण्यं। भर्गो देवस्य धीमहि। धियो यो नः प्रचोदयात् ॥

गर्भ संस्कार रक्षा मंत्र

रक्ष रक्ष गणाध्यक्ष: रक्ष त्रैलोक्य नायक: । भक्त नाभयं कर्ता त्राताभव भवार्णवात् ॥

गर्भ संस्कार विष्णु मंत्र

शान्ताकारं भुजगशयनं पद्मनाभं सुरेशं विश्वाधारं गगनसदृशं मेघवर्ण शुभाङ्गम् ।

लक्ष्मीकान्तं कमलनयनं योगिभिर्ध्यानगम्यम् वन्दे विष्णुं भवभयहरं सर्वलोकैकनाथम् ॥

गर्भ संस्कार हनुमान प्रार्थना

“मनो जावं मारुता तुल्या वेगम” जितेंद्रियं बुद्धि मातम वरिष्ठ, |

वात आत्मजं वानर युथा मुखिया: श्री राम दुतम शरणंम प्रपद्ये ” ||

गर्भ संस्कार सरस्वती मंत्र

“या कुंडेंदु तुषारहारा धवला या शुभ्रा वस्त्रवृता” या वीणा वरदंड मन्दिताकार या श्वेता पद्मासन |

या ब्रह्मच्युत शंकर प्रभृतिबिहि देवैः सदा पूजित सा मम पट्टू सरवती भगवती निश्शेष जद्यपहा” ||

योग व ध्यानधारणा व साजूक तूपाचे सेवन

प्रेग्नेंसी दरम्यान योग व ध्यानधारणा केल्याने महिलांचे मन शांत व एकाग्र होते. यामुळे नॉर्मल डिलिव्हरी व हेल्दी प्रेग्नेंसीमध्येही मदत मिळते. तर मेडीटेशन केल्याने आईच्या डोक्यात सकारात्मक विचार येतात आणि बाळ अध्यात्मिक, भावनात्मिक व शारीरिक दृष्टीने मजबूत बनतं. तसंच प्रेग्नेंसीच्या चौथ्या महिन्यापासून नवव्या महिन्यापर्यंत गाईचं शुद्ध साजूक तूप खाण्याचा सल्ला दिला जातो. हे बाळाच्या शारीरिक व मानसिक विकासासाठी लाभदायक असते कारण यामुळे बाळाला जन्मजात आजारांपासूनही मुक्ती मिळते. आयुर्वेदानुसार साजूक तूप खालल्याने नॉर्मल डिलिव्हरीची शक्यता वाढते. शुद्ध अन्न म्हणजे, सात्विक आणि चांगले अन्न खा. याच्या मदतीने तुमच्या न जन्मलेल्या बाळाला सर्व आवश्यक प्रथिने आणि जीवनसत्त्वे मिळतील, जे त्याच्या शारीरिक आणि मानसिक विकासासाठी उपयुक्त आहेत.

वाईट सवयी सोडून द्या

गरोदर राहिल्यानंतरही एखादी स्त्री धूम्रपान करत असेल किंवा इतर कोणतेही मादक पदार्थ घेत असेल तर तिने ते पूर्णपणे सोडून द्यावे. याचा तिच्या आरोग्यावर तसेच न जन्मलेल्या बाळाच्या आरोग्यावर विपरीत परिणाम होऊ शकतो. त्यामुळे ते टाळा आणि चांगल्या सवयी लावा.

काही गोष्टींची विशेष काळजी घ्या

गर्भाशयात वाढणारे बाळ त्याच्या आईच्या थेट संपर्कात असते. तुमची बसण्याची आणि झोपण्याची पद्धतही मुलाच्या विकासासाठी जबाबदार असते. म्हणूनच हळू हळू जा, धक्क्यातून उठू नका आणि आपल्या पाठीवर झोपू नका आणि प्रयत्न करा की गर्भाशयावर कधीही थेट प्रकाश पडू नये, हे बाळासाठी खूप धोकादायक ठरू शकते.

बाळाशी बोला

न जन्मलेले बाळ २३ व्या आठवड्यापासून विशिष्ट आवाजांना आणि विशेषत: आईच्या आवाजाला प्रतिसाद देऊ लागते. म्हणूनच या काळात तुमच्या न जन्मलेल्या मुलाला स्पर्शाची अनुभूती द्या आणि त्याच्याशी चांगल्या गोष्टी बोला. त्याला संगीत (गर्भ संस्कार संगीत) कविता, गाणी आणि मंत्र शिकवा. गर्भ संस्कार मंत्र यामुळे त्याचा मेंदू वेगाने विकसित होईल आणि श्रवणशक्ती वाढते..

टीप - वरील कोणतेही उपचार आयुर्वेद तज्ञांच्या सल्ल्याने करावेत.

DR. DIVYA PRAKASH PAWAR – RATHOD

BAMS, MS (Gynaecology And Obstetrics)

DYT (Diploma In Yoga Teacher) [योग शिक्षिका]

PGDEMS (Post Graduate Diploma in Emergency Medical Services)

DDN (Diploma In Diet And Nutrition)

MDPK (Master Diploma In Panchakarma)