जवसाचे फायदे

आळशीला तसं तर गुणांची खाण असंच म्हटलं जातं. आळशीच्या बी आणि तेलामध्ये अल्फा लिनोलिक अॅसिड (Alpha linolic acid) सापडतं, जे एक प्रकारे ओमेगा 3 फॅटी अॅसिड (Omega 3 fatty acid) असतं. त्याचबरोबर यामध्ये फायबर (Fiber), विटामिन बी कॉम्प्लेक्स (Vitamin B complex), प्रोटीन (Protein), पोटॅशियम (Potassium), मॅग्निशियम (Magnesium), फॉस्फोरस (Phosphorus), मँगनीज (Manganese), थायामिन (Thayamin) आणि फायटोअॅस्ट्रोजन (Fightoestrogen) ज्याप्रमाणे मिनरल्स (Minerals) या गोष्टींचादेखील समावेश आहे.

1. एका भांड्यात आळशीची पावडर अर्धा चमचा घ्या. त्यात अर्धा चमचा दालचिनी पावडर आणि दही घाला. याची पेस्ट बनवून घ्या. ही पेस्ट साधारण पाच मिनिट्स चेहऱ्याला लावा आणि नंतर कोमट पाण्याने चेहरा धुवा यामुळे तुमची त्वचा निरोगी राहते

2. मध एका भांड्यात आळशी पावडर आणि मध घालून मिक्स करा हे मिश्रण चेहऱ्यावर आणि मानेवर लावून साधारण 20 मिनिट्स ठेवा. सुकल्यावर कोमट पाण्याने धुवा. यामुळे तुमच्या त्वचेला योग्य मॉईस्चराईजेशन मिळतं

3. आळशी पावडर, दूध आणि हळद या तिन्ही गोष्टी मिक्स करून पेस्ट बनवा हे मिश्रण चेहऱ्यावर आणि मानेवर लावून साधारण 20 मिनिट्स ठेवा. सुकल्यावर कोमट पाण्याने धुवा. यामुळे तुमची त्वचा सूर्याच्या किरणांपासून सुरक्षित राहाते

4. लिंबाचा रस एक चमचा आळशी पावडरमध्ये लिंबाचा रस घाला हे मिश्रण चेहऱ्यावर आणि मानेवर लावून साधारण 20 मिनिट्स ठेवा. सुकल्यावर कोमट पाण्याने धुवा. यामुळे तुमची त्वचा स्वच्छ राहण्यास मदत होते

5. ऑलिव्ह ऑईल एक चमचा आळशी पावडरमध्ये ऑलिव्ह ऑईल घाला हे मिश्रण चेहऱ्यावर लावून काही वेळ अगदी हळूवार मसाज करा तुमच्या चेहऱ्यावरील सुरकुत्या कमी करण्यासाठी याचा उपयोग होतो.

6. बऱ्याचदा महिलांना हार्मोनल असंतुलनाची समस्या सतावत असते. आळशीमध्ये असणाऱ्या फायटोअॅस्ट्रोजनच्या कारणामुळे महिलांसाठी हे खूपच फायदेशीर ठरतं. मेनोपॉज (Menopause) च्या वेळी महिलांना बेचैनी, अत्यधिक गरम होणं, अनियमित रक्तस्राव, कंबरदुखी आणि सांधेदुखी अशा समस्यांना सामोरं जावं लागतं. हार्मोनचं संतुलन राखण्यासाठी आळशीच्या बिया फायदेशीर ठरतात. तसंच तुमची मासिक पाळी (Periods) नियमित करण्यासाठीही याचा उपयोग होतो.

7. आळशीच्या बियांचा उपयोग रक्तदाब नियंत्रणात आणण्यासाठी आणि रक्तदाब नियंत्रित करण्यासाठी आपण करू शकतो. यामुळे हायपरटेन्शनसारख्या समस्यांशी लढा देण्यासही मदत मिळते. त्यामुळे नियमित याचं सेवन केल्यास, यापासून तुम्ही दूर राहू शकता.

8. अभ्यासातून सिद्ध झालं आहे की कॅन्सर (Cancer) ची जोखीम कमी करण्यासाठी आळशीचं बी अत्यंत उपयुक्त आहे. प्रोस्टेट कॅन्सर, ब्रेस्ट कॅन्सर आणि पोटाचा कॅन्सर याबरोबर लढण्यासाठी आळशीचं बी महत्त्वाचं समजलं जातं. आळशीच्या बियांमध्ये लिगननचा स्तर अधिक प्रमाणात असतो. यामध्ये ब्रेस्ट कॅन्सर (Breast Cancer) पासून संरक्षण होतं.

9. आळशीमध्ये अँटिइन्फ्लेमेटरी (Anti inflammatory) गुण असतात. या गुणांमुळे त्वचेवर होणारी जळजळ, सूज आणि लाल रॅशेस कमी करण्यासाठी मदत मिळते. आळशीमध्ये असणाऱ्या ओमेगा 3 फॅटी अॅसिडमुळे त्वचेला हायड्रेटेड राखण्यासाठीही मदत मिळते. त्वचेवर जर कोणताही घाव झालआ असेल तर त्यावरील उपचार म्हणूनही आळशीच्या बियांचा वापर करण्यात येतो. यामुळे जखम लवकर बरी होण्यास मदत मिळते.

10.गर्भवती महिला आणि स्तनपान करणाऱ्या मातांसाठी आळशीचे फायदे अनेक आहेत. बऱ्याच घरांमध्ये गर्भवती महिलांसाठी अथवा नवजात बालकांच्या मातांसाठी आळशीचे लाडू बनवण्यात येतात. डॉक्टरांच्या सल्ल्यानुसार आळशीचं सेवन योग्य नाही. पण तरीही बाळाला मिळणाऱ्या दुधासाठी आळशी चांगली समजली जाते आणि वर्षानुवर्ष याचा फायदाच महिलांना होतो हे समजण्यात आल्याने आळशीचा वापर केला जातो.

11.आळशीमध्ये ओमेगा 3 फॅटी अॅसिड, फायबर आणि लिगनेनचं प्रमाण अधिक असतं. जे वजन कमी करण्यासाठी आणि वजन नियंत्रणात आणण्यासाठी उपयुक्त ठरतं. आळशी हे प्रोटीनचादेखील एक चांगला स्रोत आहे आणि प्रोटीनमुळे वजन कमी होण्यास मदत होते. जेवणामध्ये फायबर अधिक प्रमाणात असल्यास, भूक लवकर लागत नाही. पोट भरल्यासारखं वाटतं. आळशीच्या सेवनाने शरीर निरोगी राहातं आणि वजन कमी होण्यासाठी याचा उपयोग होतो.

12.काही लोकांना बऱ्याचदा बद्धकोष्ठतेची समस्या असते आणि त्यांना पचनाचीही समस्या असते. तुम्हाला पण असंच काहीसं होत असेल तर तुम्ही नियमित आळशीचं सेवन केलंत तर तुम्हाला त्याचा फायदा मिळेल. वास्तविक फक्त एका गोष्टीची काळजी घ्या, आळशीचं सेवन केल्यानंतर तुम्ही अधिक प्रमाणात पाणी पित राहा.

13.आळशीच्या बी मध्ये समाविष्ट असणारे अल्फा- लिनोलेनिक अॅसिड आर्थ्राइटिस (संधीवात) अथवा दुसऱ्या कोणत्याही तऱ्हेच्या जॉइंट पेनमधून तुम्हाला सुटका मिळवून देतं. तसंच आळशीच्या बियांचं सेवन केल्याने यापासून त्वरित आराम मिळतो.

14.आळशीच्या बियांमध्ये अँटिव्हायरल, अँटिबॅक्टेरियल आणि अँटिफंगल गुण असतात. याचं सेवन केल्याने शरीरातील रोगप्रतिकारकशक्ती वाढण्यास मदत होते. तुमच्या घरातील कोणत्याही व्यक्तीची प्रतिकारशक्ती अर्थात इम्युन सिस्टिममध्ये कमतरता असल्यास, आळशीच्या बियांचं सेवन करण्याचा त्या व्यक्तीला नक्कीच सल्ला घ्या.

15.आळशीचं सेवन रोज केल्याने टाईप 2 मधुमेहांच्या रोग्यांच्या शुगर लेवलचा स्तर सुधारतो. आळशीच्या बी मध्ये असणारं अल्फा - लिनोलेनिक अॅसिड, फायबर आणि प्रोटीनमुळे रक्तातील साखरेची पातळी नियंत्रित करण्यासाठी मदत मिळते. त्यामुळे मधुमेहाच्या रोगींसाठी नेहमीच आळशी खाण्याचा सल्ला डॉक्टरही देतात.

16.ओमेगा 3 फॅटी अॅसिडचे खूपच फायदे आहेत. फ्लॅक्स सीड्स अर्था आळशी खराब आणि कोरड्या केसांसाठी गुणकारी औषध आहे. आळशीचा नियमित उपयोग करून आणि सेवन करून तुम्ही कोंडा, खाज आणि केसगळतीसारख्या समस्यांपासून दूर राहू शकता. याच्या नियमित वापराने तुम्हाला या समस्यांपासून नक्कीच सुटका मिळते.

17.प्रतिदिवशी तुम्ही जर 100 मिलीग्रॅम आळशीच्या बियांचं सेवन केल्यास, तुमच्या रक्तातील कोलेस्ट्रॉलची पातळी कमी करता येऊ शकते. आळशीच्या बियांमध्ये फायबर जासत् प्रमाणात असतं जे कोलेस्ट्रॉल कमी करण्यासाठी उपयुक्त ठरतं.

18.आपल्याकडे भरपूर प्रदूषण असल्याने आजकल लहान मुलांपासून ते मोठ्यांपर्यंत बऱ्याच जणांना अस्थमा (Asthma) अर्थात दमा आजार असतो. तुम्हालादेखील या आजाराने त्रस्त केलं असेल तर आळशीचं सेवन तुम्हाला यावर उपयुक्त ठरू शकतं. आळशीच्या बिया वाटून पाण्यात घाला आणि 10 तास अर्थात रात्रभर हे पाणी असंच ठेवा. दिवसातून हे पाणी दोन ते तीन वेळा प्या. यामुळे दमा कमी होतो आणि कफही होत नाही.

19.आर्थरायटिस (Arthiritis) असलेल्या लोकांना गुडघ्यात आणि कंबरेत प्रचंड त्रास होत असतो. आळशीच्या तेलाने मालिश केल्यास, त्रासातून सुटका होते आणि सूजही कमी होते. ओमेगा 3 फॅटी अॅसिड (Omega 3 fatty acid) चा समावेश असल्याने ऑस्टियोआर्थरायटिस (Ostioarthiritis) ठीक होण्यासाठीही मदत मिळते. रोज एक चमचा आळशीच्या बिया (Flax seeds) खाल्ल्याने ऑस्टियोआर्थरायटिसच्या लक्षणातूनही सुटका मिळते.

20.काही व्यक्तींना ड्राय आय सिंड्रोम (Dry eye syndrome) ची समस्या असते. या त्रासामध्ये बाहेर गरजेचं असणारं ल्युब्रिकेशन (Lubrication) मिळत नाही. त्यामुळे डोळ्यात सतत जळजळ होते आहे. या रोगाचं लक्षण कमी करण्यासाठी आळशीच्या तेलाचा (Flax seed Oil In Marathi) वापर करण्याचा सल्ला देण्यात येतो.

टीप - वरील कोणतेहीउपचार आयुर्वेद तज्ञांच्यासल्ल्याने करावेत.

Dr. Divya Prakash Pawar

BAMS, MS (Gynaecology And Obstetrics)

DYT [Diploma In Yoga Teacher (योग शिक्षिका)]

PGDEMS (Post Graduate Diploma in Emergency Medical Services)

DDN (Diploma In Diet And Nutrition)

MDPK (Master Diploma In Panchakarma)