मधुमेह रुग्णांचा फलाहार

मधुमेह हा आजकाल अगदी सामान्य झालेला आजार आहे. भारताला तर मधुमेहींची राजधानी म्हणून संबोधले जाते. बदललेली जीनवशैली, अपूरी झोप, जेवणाच्या अयोग्य वेळा, ताणतणाव, व्यायामाचा अभाव यांसारखे अनेक बदल मधुमेहास कारणीभूत ठरतात. मधुमेह जडल्यानंतर कायम खाण्यापिण्याची पथ्यं पाळावी लागतात. पण अशी काही फळे आहेत जी मधुमेही अगदी बिनधास्त खाऊ शकतात. मधुमेहाच्या रूग्णातील आहारामध्ये मध्यम प्रमाणात योग्य आणि गोडफळांचा वापर केला जात असताना मधुमेह तज्ञ आणि डॉक्टरांनी त्वरितउर्जा मिळविण्यासाठी आणि त्यांच्या रक्तातील साखर नियंत्रित ठेवण्यासाठी रुग्णांना विशिष्ट प्रकारच्या फळांचे सेवन करण्यास प्रोत्साहित करतात. सामान्यत: मधुमेहाच्या रुग्णांना ज्या फळांमध्ये फ्रुक्टोज आणि ग्लाइसेमिक इंडेक्स जास्त असतात जसे केळी, आंबा, जॅकफ्रूट, चिकू, कस्टर्ड सफरचंद या जातींचे सेवन करण्यास टाळा, कारण कोणतीही फळ पूर्णपणे पिकलेली, चवीला खूप गोड टाळायला हवी. तथापि, सर्व फळे अद्याप कच्ची राहिल्यास वापरली जाऊ शकतात. रस म्हणून कोणत्याही फळांचे सेवन करू नका. फळे ही मधुमेह रोग्यांसाठी निरोगी असतात आणि आवश्यक उर्जासाठी संतुलित आहार देण्यास मदत करतात. त्यासाठी थाळीचा एक चतुर्थांश भाग बेरी सारखी फळे, द्राक्षे सारखी लिंबूवर्गीय फळे, व्हिटॅमिन ए, सी जास्त प्रमाणात आणि Antioxidants सह भरलेले संत्री घेण्यासाठी डॉक्टर सल्ला देतात. कमी ग्लाइसेमिक इंडेक्स असलेली फळे सफरचंद, द्राक्षे, कीवी, करवंद, जांभूळ, संत्रा, अननस, पपई, पेरू आणि रासबेरी इ. आहेत. आपल्या डॉक्टरांचा सल्ला घेतल्यानंतर हे मध्यमप्रमाणात घेतले जाऊ शकते.

1) सफरचंद – सफरचंद हे जीवनसत्व सी चे समृद्ध स्त्रोत आहे आणित्यात विद्रव्य फायबर देखील असते जे आपल्याला रक्तामध्येसाखरेचे रक्तातील साखरेचे शोषण कमी करण्यास मदत करते. Anti inflammatory गुणधर्म मधुमेह रोग्यांना संक्रमण आणि दुखापतींमधून लवकर बरे करण्यास मदत करतात. मधुमेही सफरचंदचे सेवन करु शकतात. यात फायबर्स भरपूर प्रमाणात असल्याने फायदा होता.

2) द्राक्षे – सर्व मधुमेहाच्या रुग्णांनी आपल्या रक्तातील शर्करानियंत्रित ठेवण्यासाठी द्राक्षे कमी केल्या पाहिजेत. द्राक्षेमध्ये आढळणारे फायटोकेमिकल रेझेवॅटरॉल शरीरात इन्सुलिनचा प्रभावीपणे वापर करण्यास मदत करते.

3) किवी – इतर लिंबूवर्गीय फळांच्या तुलनेत किवीमध्येव्हिटॅमिन सी - एक औंस अधिक भरलेले असते. हे व्हिटॅमिन ई, कॉपर, व्हिटॅमिन के, कोलीन, मॅग्नेशियम, फॉस्फरसने भरलेलेआहे. आपण मधुमेह असल्यास. साखर पातळी नियंत्रित आणि वजन कमी करते.

4) करवंद – स्टार्चचे उर्जेमध्ये रूपांतर करण्यासाठी करवंद मधुमेहासाठी चमत्कार करतात. साल, पाने, बियाणे देखील हायपरग्लाइकेमिया किंवा हायपोग्लाइकेमिया ग्रस्त लोकांसाठी औषधे तयार करण्यासाठी मोठ्या प्रमाणात वापरली जातात

5) जांभूळ – जांभूळ मधुमेहींसाठी अगदी उपयुक्त फळ मानले जाते. त्यामुळे ब्लड शुगर नियंत्रित येण्यास मदत होते. इतकंच नाही तर जांभळाची बी सुकवून त्याची पावडर बनवा आणि त्याचे सेवन करा. ग्लिसेमिक लोड (जीएल) मध्ये मेद पचण्या कर्बोदकांमधे समाविष्ट आहे.

6) संत्र – संत्र्यात व्हिटॉमिन सी आणि फायबर्स असतात. त्यामुळे ब्लड ग्लुकोजचे प्रमाण कमी होते आणि इन्सुलिन वाढते.

7) अननस – अननसात कॅलरी आणि ग्लायसेमिक इंडेक्स दोन्ही कमी प्रमाणात असतात. त्यामुळे ग्लुकोज अचानक वाढत नाही.

8) पपई – पपईत व्हिटॉमिन सी आणि Antioxidants भरपूर प्रमाणात असतात. त्यामुळे मधुमेहींसाठी ते अतिशय उत्तम ठरते.

9) पेरु – पेरुत ग्लायसेमिक इंडेक्स कमी असून व्हिटॉमिन सी, फायबर्स आणि Antioxidants भरपूर प्रमाणात असतात. आणि बद्धकोष्ठतेमध्ये भरपूर प्रमाणात आहारातील फायबर असते. त्यामुळे मधुमेही पेरु खाऊ शकतात.

10) रासबेरी – रासबेरीमध्ये फ्रुक्टोज असते, ज्यामध्ये इन्सुलिनची आवश्यकता नसते. म्हणूनच, हे फळ मधुमेहासह ग्लुकोजची पातळी कमी करण्यास मदत करते. मधुमेहात रक्तातील साखरेची पातळी अनियंत्रित झाल्यास हृदयरोग, मज्जातंतू डॅमेज, मूत्रपिंड आणि डोळ्याच्या नुकसानासारखे इतर अनेक Complications होऊ शकतात. रासबेरीमध्ये आढळणारे फायबर आणि पोषक तत्व साखर नियंत्रित करतात. या कारणांमुळे रासबेरी मधुमेहातील सर्वोत्तम फळ मानली जाते.

टीप - वरील कोणतेही उपचार आयुर्वेद तज्ञांच्या सल्ल्याने करावेत.

Dr. Divya Prakash Pawar

BAMS, MS (Gynaecology And Obstetrics)

DYT (Diploma In Yoga Teacher)

[योग शिक्षिका]

PGDEMS (Post Graduate Diploma in Emergency Medical Services)

DDN (Diploma In Diet And Nutrition)

MDPK (Master Diploma In Panchakarma)